“Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad.” (Psalm 119:105)
Ik weet het nog goed als kind: Het gebed voor de preek. En soms duurde dat gebed heel erg lang en raakte ik soms bijna in paniek, omdat ik als kind dan dacht dat de predikant nooit meer zou stoppen met bidden. Het gebeurde zelfs dat, klein als ik was, dan begon te bidden: “Heer, wilt U de dominee amen laten zeggen”. Nu moet je daar niet om lachen, want bij mij was dat heel serieus. Nu denk ik wel eens: Als kind was ik misschien toch wel liturgischer dan dat ik dacht. Het gebed voor de preek, waarom doen we dat eigenlijk? Misschien herken je de uitspraak wel: “Gebed om de opening van het Woord en van onze harten en gebed om de Heilige Geest”.
Het heeft ook op dit punt in de liturgie weer alles te maken met het besef waar we mee bezig zijn. Heel veel mensen vinden de preek belangrijk. Als iemand dat dan zo zegt, reageer ik wel eens met: Die preek, dat zijn hooguit menselijk gedachten over God waar de Heilige Geest doorheen werkt, want de grootheid van God kunnen wij niet eens benoemen. Als we de Bijbel lezen, dan spreekt God het allermeest en het meest zuiver. De preek is het toetje, maar het lezen van Gods Eigen Woord is het hoofdgerecht. Als we tenminste kijken op het niveau van wat God ons geeft. De kerkdienst zou misschien nog veel meer het omgekeerde mogen zijn: Wij bezingen God en geven God wat Hij toekomst. Als je kijkt hoe belangrijk de tempelkoren waren in de wetgeving die God heeft gegeven aan Israël, dan onderschatten wij wellicht wel eens het belang van ons zingen. Op zingen mag je daarom ook nooit bezuinigen. Als de dienst te lang wordt, knip ik liever in mijn preek dan dat ik er een lied vanaf haal.
Terug naar dat gebed voor de preek. Dat we de Bijbellezen lijkt heel gewoon, maar is het dat wel. Als je beseft dat Gods Woord altijd nieuw is, ook al heb je de Bijbel al dertig keer uitgelezen, dan is er wel iets nodig van God, wil Zijn Woord ook echt nieuw zijn. Als het Woord van God je nooit meer verrast, dan mag je je gerust afvragen op welk niveau je het Woord leest. Dan zit je waarschijnlijk vaak op het feitelijke, verstandelijke niveau. Dat is misschien ook wel het maximale wat wij zelf met het Woord van God kunnen. Wil het Woord van God meer doen, dan zal de Heilige Geest ons moeten helpen. Jezus zegt in het Evangelie, zoals Johannes het schrijft, dat de Heilige Geest er is om ons de weg in alle waarheid te leren. Dat is nogal wat. Zonder de Heilige Geest zien wij dus de waarheid niet.
Dat is de reden dat we na de wet of leefregels, verootmoediging en lofzang bidden tot God. Als het Woord van God meer moet zijn dan papier en inkt, dan zijn we afhankelijk van de Heilige Geest. Altijd en elke keer weer. Er zal geen preek met een goede uitleg tot stand komen zonder de Heilige Geest, maar geen zin die in de preek zal klinken of opgelezen in de Schriftlezing zal meer worden dan woorden als de Heilige Geest dat niet levend maakt. We beginnen de dienst om onze afhankelijkheid uit te spreken, hebben we al gezien, en dat krijgt handen en voeten door te bidden om de Heilige Geest Die in beweging komt.
Na vergeving komen we als kinderen voor de troon van God en bidden we: “Schenk ons U Heilige Geest, dat Die ons leidt. En pas daarna doen we met hetzelfde ontzag als bij het begin van de dienst het Woord van God open. Je hebt wel eens van die discussies over wanneer moet je nu staan in de kerkdienst. Ik zou zeggen: Zodra het Woord van God klinkt. Vol eerbied staan we dan voor Hem, horend naar Zijn stem. Dat zijn we niet gewend, maar het is een overweging waard. Er is zoveel besef van de heiligheid van God en Zijn Woord verdwenen en daarom is het goed om alles wat we doen in de kerkdienst, bewust te doen. Zeker als het Woord van God opengaat.
We hoeven niet te bidden of de Heilige Geest komt, Hij is er al waar twee of drie in de naam van Jezus bij elkaar zijn, maar we bidden wel dat Hij onze ogen opent voor de diepte van de woorden die God tot ons laat komen. Moet dit dan een lang gebed zijn, zo een waar ik als kind bijna van in paniek raakte? Eigenlijk zou het niet meer hoeven te zijn dan: “Heer, hier zijn wij, wij willen luisteren naar wat U wil zeggen en daarom bidden we dat Uw Geest ons de weg wijst in Uw Woord en Uw woorden ons diep zullen raken”. Daar zeg je wel wat mee. Daar zeg je mee dat God mag spreken hoe Hij wil, zelfs als dat confronterend is. Dan spreken we onze toewijding en bereidwilligheid uit om Gods Woord als het allermeest gezaghebbende Woord van deze wereld te gehoorzamen.